| 1175 |
Jak głosi legenda, polujący w jeleniogórskich lasach książę Bolesław Wysoki, puściwszy się w pogoń za rannym jeleniem, natrafił w głębokim borze na gorące źródła, przy których nakazał wybudować domek myśliwski. Zdarzenie to miało dać początek Cieplicom.
|
| 1281 |
Książę Bernard Lwówecki ofiarował strzegomskim joannitom miejscowość Calidus Fons (Gorące Źródło) wraz z 250 łanami łąk, lasu i ziemi ornej. Wkrótce też przy źródle powstał szpital, a mieszkańcy osady byli przez 20 lat zwolnieni z płacenia podatków.
W tymże roku joannici dokupili jeszcze 100 łanów nieużytków w Górach Izerskich, zapewne z myślą o eksploatacji znajdujących się tam bogactw naturalnych.
|
| | 1288 |
Za zgodą księcia Bolka I świdnicko-jaworskiego joannici wznieśli w leżącej obok wsi Malinnik (Herischdorf) gospodę "dla użytku i dobra ciepłych źródeł i zakonu".
|
| 1318 |
W rejestrze archiprezbitera Gabriela di Rimini po raz pierwszy został wymieniony kościół w Cieplicach, a samą miejscowość nazwano "Ciepłowody" (oryg: Cheplevode).
|
| 1381 |
Rycerz Bolka II świdnicko-jaworskiego Gotsche Schoff kupił od wdowy po księciu, Agnieszki, Cieplice, stając się ich właścicielem. Przebywający tu wcześniej joannici z nieznanych powodów zrezygnowali ze swoich praw do tej ziemi.
|
| 1403 |
Rycerz Gotsche Schoff, protoplasta rodu Schaffgotschów, ufundował dla czterech mnichów z klasztoru cystersów w Krzeszowie prebendę oraz ofiarował jedno z dwóch źródeł i inne dobra.
|
| 1418 |
W Cieplicach zaczęła funkcjonować pierwsza publiczna gospoda.
|
| 1422 |
Podobno już w tym roku funkcjonował w Cieplicach zakład szewski, wytwarzający buty w cenie 3 dobrych groszy od pary, a trzewiki za 12-14 dobrych groszy od pary.
|
|
| 1426 |
Husyci najechali Kotlinę Jeleniogórską i nie oszczędzili też Cieplic. Ludność jednak zdołała ukryć się na zamku Chojnik i w Jeleniej Górze.
|
| 1431 |
Jedna z kronik podaje, iż w tym roku niejaki Franz Walter z Krzeszowa był nauczycielem w Cieplicach, jednak sama szkoła powstała tu prawdopodobnie wraz z utworzeniem cysterskiego probostwa.
|
| 1440 |
W tym roku podano, że w Cieplicach produkuje się wódkę, jednak nie dla celów spożywczych, lecz wyłącznie na potrzeby medyczne.
|
| 1515 |
Kaspar Schaffgotsch zbudował przy kościele parafialnym kaplicę, która odtąd służyła jego potomkom za rodzinny grobowiec.
|
| 1524 |
W sąsiednim Malinniku funkcjonowała, kierowana przez Pankracego Weisiga, ewangelicka gmina wyznaniowa, która swym zasięgiem obejmowała również Cieplice. Działalność tej gminy została zakazana po wojnie trzydziestoletniej.
|
| 1537 |
Staraniem opata krzeszowskiego Michała, w Cieplicach został wybudowany kamienny budynek, który początkowo służył krzeszowskim prałatom, a następnie został przeznaczony na potrzeby gości kuracyjnych.
|
| 1547 |
Wielki pożar zniszczył zabudowania klasztorne i stary, drewniany kościół.
|
| 1569 |
Brandenburski lekarz Caspar Hoffman sporządził pierwszy naukowy opis cieplickiego uzdrowiska, w którym wyróżnił zdrój hrabiowski - przeznaczony dla każdego, a zwłaszcza dla ludzi biednych, oraz zdrój klasztorny, w którym leczyli się głównie bogaci. Wiadomo też, że chorzy praktykowali kuracje kąpielowe, pitne i natryskowe, a opiekę nad nimi sprawował lekarz wraz z personelem pomocniczym.
|
| 1570 |
Źródło klasztorne zostało obudowane kamiennymi ścianami.
|
| 1575 |
Schaffgotschowie wybudowali duży, trzykołowy młyn.
|
| 1582 |
W tym roku miał miejsce ponowny pożar klasztoru.
|
| 1586 |
Rozpoczęła się budowa obecnego gmachu klasztornego, która trwała kilka lat.
|
| 1591 |
W Cieplicach został odnotowany pierwszy polski kuracjusz - Helena z Kluczników Kałęcka, która jednak podczas leczenia umarła. Jej mąż, burmistrz warszawski Albert Kałęcki, ufundował zmarłej tablicę epitafialną, dziś nie instniejącą.
|
| 1599 |
Z inicjatywy Caspara Eberta wybudowano większy zbiornik źródła klasztornego, powiększając górującą nad nim budowlę. Jednocześnie obok postawiono szatnie dla kąpiących się.
|
|---|
| 1607 |
W Zgorzelcu została wydana praca badacza karkonoskiej przyrody i cieplickiego lekarza Kaspara Schwenckfeldta pt. Jeleniogórskie gorące źródła, na Śląsku pod Karkonoszami położone, …, która jest pierwszym tak dokładnym naukowym opisem zdroju i właściwości leczniczych jego źródeł.
|
| 1618 |
Wydany został pierwszy statut zdrojowy, którego autorem był trzebnicki lekarz dr Martin Pansa.
|
| 1625 |
Na kuracji w Cieplicach przebywał sławny polski hetman Stanisław Koniecpolski.
|
| 1627 |
Jan Ulryk Schaffgotsch kazał rozebrać stary, drewniany budynek wielkiej łąźni, a na jego miejscu wybudował pawilon zdrojowy. Była to posiadająca dwa wejścia rotunda, zaopatrzona w szatnię. Służyła ona kuracjuszom aż do początku XX wieku.
|
| 1653 |
Do cieplickiego zdroju zjechali na kurację dwaj polscy magnaci: Albrycht Stanisław Radziwiłł i Krzysztof Opaliński. Obaj przybyli wraz z małżonkami i licznym towarzystwem, lecz w różnym czasie.
|
| 1654 |
Ciepliccy protestanci zostali pozbawieni pastorów. Ostatnim ich przedstawicielem w tym stuleciu był Elias Breithor.
W tymże roku podczas trzytygodniowej kuracji leczył zastarzałą ranę na nodze podkanclerzy Królestwa Polskiego, Jan Rosicki.
|
| 1662 |
Dostrzegając duże korzyści materialne, jakie przynosiły cieplickie źródła, krzeszowski opat Bernard Rosa zburzył starą zabudowę klasztornego uzdrowiska, a na jej miejscu wystawił nowy, wygodny, również centralny budynek. Prace trwały do roku 1664.
|
| 1665 |
Ukazała się kolejna książka, poświęcona cieplickiemu uzdrowisku. Jej autorem był lekarz Wojciech Zindel.
|
| 1677 |
W Cieplicach przebywał wraz z wielkim orszakiem książę Michał Kazimierz Radziwiłł. Towarzyszący mu w podróży stolnik żmudzki Teodor Billewicz pozostawił po sobie pierwszy znany polski opis uzdrowiska.
|
| 1678 |
Ciepliczanie wspólnym wysiłkiem wznieśli na Kamiennej tamę przeciwpowodziową.
|
| 1682 |
Pod tym rokiem prowadzący dziennik cieplicki szklarz Krzysztof Scholtz zanotował: "… w czerwcu przybywa tu (…) dostojny pan z Polski. Bardzo chutliwy gość - na całą wieczność. Mieszkał w przeorstwie w czerwonym domu. Prawdziwy dziwkarz, iż jemu równy nieprędko tutaj przyjedzie." Słowa te dotyczyły kanclerza Wielopolskiego.
|
| 1687 |
Królowa polska Marysieńka Sobieska przybyła z dziećmi i licznym dworem na kurację do Cieplic.
|
| 1689 |
Według projektu Marcina z Lubawki, cystersi na miejscu starego budynku wznieśli nowy dom zdrojowy, zwany potocznie "Długim Domem". Aby pokryć koszt tej budowy, zwiększono ciężary feudalne, co doprowadziło do buntowniczych wystąpień miejscowych chłopów.
|
| 1692 |
Do Cieplic przybył prymas Polski, Michał Radziejowski.
|
| 1702 |
Podobno w tym roku ciepliccy szlifierze szkła utworzyli osobny cech.
Fala powodziowa tego roku była tak duża, że woda wdarła się do wnętrza łazienek.
Kolejna wizyta polska - tym razem do Cieplic przyjechał syn Jana III Sobieskiego, Jakub.
|
| 1709 |
Budowniczy z Bolesławca Eliasz Scholtz rozpoczął przy kościele cieplickim wznoszenie wolnostojącej dzwonnicy. Prace ukończono w roku 1711.
|
| 1711 |
Wielki pożar zniszczył cieplicki kościół i zabudowę łazienek. Odbudowy podjął się budowniczy z Jeleniej Góry Kaspar Jentsch.
|
| 1715 |
W Cieplicach oraz w innych dobrach Schaffgotschów przeprowadzono oczynszowanie chłopów.
|
| 1733 |
W Cieplicach powstała słynna później, zwłaszcza z silesiaców, biblioteka Schaffgotschów.
|
| 1740 |
Na wezwanie Kolegium Handlowego, do Cieplic przybyli wszyscy tkacze płótna i inni robotnicy zajmujący się płóciennictwem, którzy wypowiedzieli swoje opinie w sprawie zmian regulaminu płócienniczego, zmierzających do poprawy wyrobów.
|
| 1741 |
Władze pruskie zaliczyły Cieplic do rzędu miast targowych.
|
| 1742 |
Objąwszy władzę nad Śląskiem, król pruski Fryderyk II udzielił zgody na budowę świątyni ewangelickiej w Cieplicach. Pierwszym pastorem został Adam Gotfryd Thebesius.
W Cieplicach znajdowało zatrudnienie 40 szlifierzy szkła, a latem ich liczba znacznie się zwiększała. Mogli oni wówczas sprzedawać swe wyroby licznym gościom kuracyjnym.
|
| 1758 |
Polski szlachcic z Wielkopolski, Rafar Gurowski ufundował pod pomnik św. Jana Neupomucena cokół z odpowiednią inskrypcją. Był on także autorem epitafium poświęconego zmarłemu tu podczas leczenia przyjacielowi, Jaraczewskiemu. Tablica z tym epitafium w latach siedemdziesiątych naszego wieku niestety zaginęła.
|
| 1774 |
Rozpoczęto budowę kościoła ewangelicko-augsburskiego, którą ukończono w roku
1777.
|
| 1777 |
27 X w płomieniach uległ całkowitej zagładzie pałac Schaffgotschów.
|
| 1781 |
Rozpoczęła się budowa nowej drogi, łączącej Cieplice z Jelenią Górą, wiodącej przez Malinnik. Stara droga prowadziła drugim, lewym brzegiem Kamiennej.
|
| 1784 |
Według projektu opolskiego architekta Jana Jerzego Rudolfa rozpoczęto odbudowę, zniszczonego 7 lat wcześniej przez pożar, pałacu Schaffgotschów, którą ukończono w 1788. Pałac ten przetrwał do dziś.
|
|
| 1797 |
W parku zdrojowym rozpoczęła się budowa tzw. Galerii, według projektu Carla Gottfrieda. Całość prac ukończono w roku 1800.
|
| 1800 |
W dniach 16 i 17 sierpnia w Cieplicach przebywał król pruski Fryderyk Wilhelm
III i królowa Luiza.
|
| 1802 |
Według projektu królewskiego inspektora budowlanego z Wrocławia Kirschteina Schaffgotschowie zbudowali budynek natrysków, połączony z basenem kąpielowym. Budynek ten, bardzo dobrze przyjęty przez kuracjuszy, został rozbudowany w 1853 roku.
|
| 1806/07 |
Wojska napoleońskie opanowały Śląsk wraz w Cieplicami, gdzie zajęły m.in. pałac hrabiowski. Ściągnęły także wysokie kontrybucje, nie tylko w gotówce. Ciepliczanie musieli m.in. w krótkim czasie dostarczyć armii 2400 par obuwia.
|
| 1808 |
W Cieplicach przybywał Hugo Kałłątaj, który napisał tu swoje Uwagi nad teraźniejszym położeniem tej części ziemi polskiej, którą po pokoju tylżyckim zaczęto zwać Księstwem Warszawskim. Była to już druga wizyta Kołłątaja w Cieplicach; pierwsza miała miejsce w roku 1792.
|
| 1809 |
Hrabina Juliana Schaffgotsch założyła w Cieplicach szkołę rzemieślniczą dla dziewcząt.
|
| 1810 |
Władze pruskie dokonały kasaty dóbr klasztornych na całym Śląsku, w tym i w Cieplicach.
|
| 1812 |
Mimo ciężkiego położenia finansowego (kontrybucje na rzecz wojsk francuskich) hrabia Leopold Schaffgotsch odkupił od państwa za sumę 62 000 talarów byłe dobra klasztorne w Cieplicach, stając się jedynym posiadaczem miejscowego zdroju.
|
| 1814 |
Dyrektor poczty w Jeleniej Górze uruchomił, jako prywatne przedsięwzięcie, komunikację pocztową z Cieplicami. Konne karetki początkowo kursowały trzy razy dziennie, a następnie sześć razy dziennie w miesiącach letnich.
|
| 1816 |
W Cieplicach bawiła księżna Izabela z Flemingów Czartoryska, która swój trzytygodniowy pobyt opisała w dzienniku, wydanym dopiero w 1868 roku, jako Dyliżansem przez Śląsk. Dziennik podróży do Cieplic w roku 1816.
|
| 1824 |
Utworzona została loża wolnomularska "przy gorącym źródle".
Wybudowano nowy budynek kąpielowy, zwany Łazienkami Leopolda. Jego projektantem był A. Mallickh.
|
| 1834 |
Dnia 1 lipca do powszechnego użytku udostępniono bibliotekę Schaffgotschów.
|
| 1836 |
Według projektu Alberta Tollberga wybudowano budynek teatru. Do tego czasu teatr występował w prowizorycznych pomieszczeniach. Towarzystwo Teatralne w Cieplicach istniało już w 1804 roku.
|
| 1837 |
W dniu 23 sierpnia zmarł podczas kuracji Bogumił Korn (ur. 1765), wrocławski
księgarz i wydawca, właściciel oficyny wydawniczej, znanej m.in. z druku
książek polskich.
|
| 1841 |
Otwarto w Cieplicach urząd pocztowy.
|
| 1844 |
W Cieplicach istniała fabryczka narzędzi chirurgicznych, którą później przeniesiono do Jeleniej Góry.
|
| 1845 |
Ukonstytuowało się w Cieplicach lokalne towarzystwo Verein für Warmbrunn und Umgegend (dla Cieplic i okolicy), stawiające sobie za cel poprawę położenia najbiedniejszych mieszkańców powiatu.
Policja zlikwidowała tzw. "sprzysiężenie cieplickie", mające charakter socjalistyczno-komunistyczny. Na czele zaledwie siedmioosobowej organizacji, która nie odegrała żadnej roli, stał Franciszek Wurm.
|
| 1847 |
W sierpniu doszło tu do spotkania poetów Wincentego Pola i Kornela Ujejskiego z czeskim profesorem fizjologii Janem Purkyne. Spotkanie to upamiętnia dziś głaz w Parku Norweskim.
|
| 1848 |
Tłum chłopów wymógł na Schaffgotschach zwolnienie ze świadczeń feudalnych. Tekst tej rezygnacji, wydany w formie plakatów, był pierwszym w Cieplicach drukiem bez cenzury. To chłopskie wystąpienie zapoczątkowało masowy ruch feudalny w regionie i było jednym z elementów "Wiosny Ludów".
|
| 1849 |
Z kościoła w Radomierzu przewieziono zespól 16 nagrobków krewnych z domu Schaffgotsch, które zostały ustawione przy cieplickim kościele.
|
| 1850 |
We wrocławskiej oficynie wydawniczej Kornów ukazał się pierwszy polski przewodnik górski z prawdziwego zdarzenia pt. Warmbrunn i okolice jego … Autorką tego dzieła była Rozalia Saulson, która o rok wcześniej przebywała w Cieplicach.
|
| 1851 |
15 maja na głębokości 60 m zostało odwiercone nowe źródło "Neue Quelle", które dawało 70 litrów na minutę wody o temperaturze 44.3°C. Prace wiertnicze rozpoczęto już w roku 1849, pod kierunkiem inż. Milcha z Kolonii.
W tymże roku w Cieplicach przebywał poeta Bogusz Zygmunt Stęczyński, który później napisał Śląsk i Sudety.
|
| 1854 |
Henryk Füllner założył mały warsztat rzemieślniczy, zajmujący się naprawą maszyn papierniczych. Z czasem rozrósł się on do dużego zakładu produkcyjnego.
|
| 1858 |
Na dawnym klasztornym podwórzu powstał nowy budynek łazienkowy, zwany od imienia kolejnego Schaffgotscha "Łazienkami Leopolda".
|
| 1865 |
W dniu 9 września do pobliskiej Rybnicy dotarł pierwszy pociąg (linia Zgorzelec - Lubań - Rybnica, przedłużona w następnym roku do Jeleniej Góry), dzięki czemu kuracjusze z głębi Niemiec mogli dojechać tym nowym środkiem transportu niemal do samego uzdrowiska.
|
| 1866 |
Rozpoczął działalność "Militarkurhaus" (Dom opieki nad żołnierzami). Z czasem przekształcił się on w szpital św. Jadwigi.
|
| 1875 |
Swoją działalność rozpoczęła Ochotnicza Straż Pożarna.
|
| 1876 |
Hrabia Ludwik Schaffgotsch udostępnił społeczeństwu swoje zbiory
ornitologiczne.
|
| 1880 |
Powstała regularna komunikacja pasażerska z Jelenią Górą, obsługiwana początkowo przez 40 koni i 20 dyliżansów.
W tym roku rozpoczął działalność cieplicki oddział nowo powstałego Towarzystwa Karkonoskiego - RGV.
|
| 1882 |
Ukazał się pierwszy numer lokalnej gazety Warmbrunner Nachrichten (Wiadomości Cieplickie).
|
| 1883 |
Na głębokości 155 m odwiercone zostało kolejne cieplickie źródło, obecnie "Marysieńka". Woda ma temperaturę 35°C.
|
| 1885 |
Z Jeleniej Góry do Cieplic został poprowadzony gazociąg.
|
| 1891 |
Między Jelenią Górą a Cieplicami zostało uruchomione połączenie kolejowe. Pierwszy pociąg przejechał nową trasą 1 lipca.
W Karkonoszach i Cieplicach przebywał pisarz i podróżnik Władysław Bełza, który w swojej książce W górach Olbrzymich poświęcił uzdrowisku 5 stron.
|
| 1897 |
Na trasie Jelenia Góra - Cieplice - Sobieszów zaczął kursować tramwaj o napędzie gazowym.
Tego roku powódź wyrządziła w Cieplicach wielkie szkody.
|
| 1900 |
Dnia 10 lutego do Cieplic wjechał pierwszy tramwaj elektryczny.
|
| 1902 |
W Cieplicach w latach 1902-1935 wychodziło czasopismo Rundschau für Bad Warmbrunn.
W listopadzie została otwarta słynna do dziś szkoła snycerska (Holzschnittschule).
|
|
| 1903 |
Dnia 17 maja powstała pierwsza w Kotlinie Jeleniogórskiej Spółdzielnia Spożywców, która służyła poprawie sytuacji ludności.
|
| 1904 |
Po licznych powodziach w latach 1904-1908 ciepliczanie wznieśli na Wrzosówce i Kamiennej dwa zbiorniki retencyjne.
|
| 1909 |
Cieplice posiadały dwa samochody - omnibusy do przewozu pasażerów.
|
| 1914 |
Została uruchomiona linia tramwajowa pomiędzy Cieplicami a Podgórzynem, zwana "Koleją Dolinną" (Talbahn). Miała ona duże znaczenie dla umasowienia turystyki
karkonoskiej.
|
| 1914-1918 |
W latach I wojny światowej obiekty kuracyjne w Cieplicach obsługiwały głównie rannych żołnierzy. Na ich potrzeby przeznaczono 40 łóżek w "Długim Domu" i 60 łóżek we "Friedrichsbad".
|
| 1915 |
Na stokach Góry Sołtysiej dokonano jednego z pierwszych w tym regionie zjazdów narciarskich.
|
| 1921 |
Kierownictwo szkoły snycerskiej objął Włoch z południowego Tyrolu Cyryl dell`Antonio, który doprowadził ją do ponownego rozkwitu.
|
| 1923 |
Inflacja dotknęła również Cieplice. Schaffgotschowie wydawali własne banknoty inflacyjne, a kronikarz ze zgrozą zanotował, że funt wieprzowiny kosztował 2.6 bilionów marek, a pudełko zapałek 500 milionów marek.
|
| 1927 |
Na trasę Jelenia Góra - Cieplice - Szklarska Poręba wyruszył pociąg
elektryczny.
|
| 1931 |
W centrum uzdrowiska wybudowano nowoczesny dom zdrojowy.
|
| 1935 |
Cieplice zostały podniesione do rangi miasta.
|
| 1941 |
Pobliska gmina Malinnik (Herischdorf) utraciła samodzielność i została
włączona do Cieplic.
|
| 1945 |
Zbliżający się koniec wojny i obawa przed wkroczeniem Rosjan sprawiły, że Cieplice opuścili ich właściciele - Schaffgotschowie. Armia Czerwona wkroczyła do miasta 8 maja i władzę przejął radziecki komendant wojenny. Cieplice liczyły wówczas 7878 mieszkańców.
W czerwcu burmistrzem Cieplic został Jan Stegert, a 16 września została tu otwarta pierwsza w powiecie polska szkoła podstawowa. Następowało stopniowe przejmowanie zakładów i fabryk z rąk radzieckich i ciągły napływ polskich osadników. Pod koniec roku było ich około 5000.
|
Większość materiałów historycznych dotyczących Cieplic znajduje się w zasobach Archiwum Państwowego w Jeleniej Górze: www.ap.wroc.pl/strony/jgora/jgora.htm.