Moaney
a. Jaskinia w masywie Muntii Padurea Craiului w Górach Zachodnich (Muntii Apuseni) w Rumunii. Wg polskiej tradycji geograficznej masyw ten znajduje się w Górach Bihorskich (Munţii Bihorului). (ESPol) b. Jaskinia dł. ok. 3 km – pokonuje się ją idąc niemal cały czas korytarzem, dnem którego płynie podziemna rzeka. Jaskinia posiada b. efektowną szatę naciekową. (w Meander’1: Rysiecki) Wyprawy:BIHOR, TAURUS+’1972

Moczydupka
jeziorko w sys.j. Ptasia Studnia w Kozi Grzbiet, Czerwone Wierchy, Tatry Zach. ), w końcowej części głównego ciągu (Kulbicki)

model rozdzielenia rozmieszczenia
związany z rozdzieleniem występowania właściwych gatunków na odseparowanych obszarach krasu; gatunki te są związane z (teraz wygasłą) niegdyś rozległą powierzchnią zamieszkania wspólnego przodka . Por: relikt rozmieszczenia, filogenetyczny. Syn.: model zastąpienia rozmieszczenia (po ang.: vicariant distribution pattern). Po angielsku: disjunct distribution pattern. (Clarke)

Modeste, Salle
francuska nazwa Beschreidener Saal w j. Schneeloch (Tennengebirge<>, Austria). (w Meander'5': Lisoń)

Modras, Piotr
Organizacje: Katowicki Klub Speleologiczny.
Wyprawy: STARA PL.+VITOŠA’76


Modzelewski, Andrzej
B.O: DANE OSOBOWE: NN.
B.1. DANE SPELEO: B.1.0: organizacje: Speleoklub PTTK Częstochowa;
B.1.1: wyprawy: TENNEN’2001’Żagań; B.1.2: eksploracja: NN.
B.3: ŻRÓDŁA: tekst: Jubileuszowy Biuletyn Informacyjny SCC, 2006: Jerzy Zygmunt.


mogot
a. kopułowaty ostaniec o stromych zboczach, charakterystyczny dla krasu kopiastego. Por. hum. (Jaroszewski)
b. (chom, hum) kopułowaty ostaniec spotykany raczej w krasie tropikalnym. (na www.kktj.pl: Nowak)


Mokra Czterdziestka
studnia w J. Bańdzioch Kominiarski w J. Śnieżnej w j. o tej samej nazwie (Mnich, Kominy Tylkowe, Tatry Zach. ),. (Kulbicki)

Mokra Osiemnastka
studnia w sys.j. Ptasia Studnia w j. o tej samej nazwie (Kozi Grzbiet, Czerwone Wierchy, Tatry Zach. ). (Kulbicki)

Molavilor, Peştera
jaskinia w rejonie wąwozu Cheile Turzi w masywie Muntii Gilău (Rumunia). (w Meander’2: Knapczyk)
Wyprawy pol.: BIHOR’1976’Jaworzno


Monde Sousterrain, Le
a. rozprawa Jacques’a Gaffarela opublikowana w 1653 r. (TEKST: Jean-Yves Bigot, http://perso.orange.fr/; FOTO: www.uwec.edu/jolhm/Cave/histone2.htm)
b. Wydarzenie uważane przez autorów francuskich za historyczne w czasach przedspeleologicznyh (ESPol).


Mont-Ventoux, Grotte Nord du
a. j. w departamencie Vaucluse (Francja, Prowansja), w której Nicolas-Claude Fabri de Peiresc szukał „źródeł wiatru”. (TEKST: za Gassendi 1651: Jean-Yves Bigot, http://perso.orange.fr/)
b. Wydarzenie uważane przez autorów francuskich za historyczne w czasach przedspeleologicznyh (ESPol).


Montalembert, Marc Rene Markiz de zobacz fotografię/rysunek
a. (16.07.1714 - 29.03.1800 inne źródło: 08.05.1800) urodził się w Angoule, a do Armii Francuskiej wstąpił już w 1732. Walczył na Renie w polskiej wojnie sukcesyjnej (1733-34 [chodzi o wojnę między Francją, Hiszpanią i Sardynią a Austrią i Rosją jaka wybuchła wskutek walki o sukcesję tronu polskiego między Augustem III Saskim a Stanisławem Leszczyńskim, skutkiem czego Francja zdobyła Lotaryngię, którą w dożywotnie władanie otrzymał Leszczyński: ESPol]) i w austriackiej wojnie sukcesyjn (...)więcej



Monte Lemare
C.1.0: OTWÓR: C.1.0.0: lokalizacja morfologiczna: Munţii Apuseni (G. Bihorskie), Muntii Trascaului; C.1.0.1: lokalizacja administracyjna: NN; C.1.0.2: lokalizacja metryczna (GPS): NN. C.1.1: JASKINIA: C.1.1.0: typ: NN C.1.1.1: składowe (elementy,partie): NN C.1.1.2: parametry (~,-,+,Δ): NN C.1.1.3: inne (szczególne dane): NN C.1.2: HISTORIA: C.1.2.0: wyprawy: BIHOR’2002’DąbrowaG.; C.1.2.1: eksploracji:NN C.1.3: ŹRÓDŁA: Tekst: Speleoklub Dąbrowa Górnicza: Wł (...)więcej



Montserrat zobacz fotografię/rysunek
a. masyw górski w Katalonii, około 40 km na północny zachód od Barcelony; nazwa, która oznacza górę "postrzępioną", odnosi się do malowniczych kształtów mocno zerodowanego masywu, zbudowanego głównie ze skał wapiennych. Z pewnej odległości góra przypomina fantastyczną piłę, z zębami skierowanymi ku niebu. Najwyższy szczyt wznosi się na wysokość 1236 m n.p.m. U podnóża góry znajduje się klasztor benedyktynów, najświętsze miejsce Katalończyków, sanktuarium Czarnej Madonny z Montserrat. ( (...)więcej



mopek
(Barbastella barbastellus) nietoperz z rodziny mroczkowatych; dł ciała ok. 6 cm, ogona ok. 5 cm; skrzydła długie, wąskie; żyje w pobliżu osiedli ludzkich, zimuje w piwnicach i pieczarach; gł. środk. Europa, w Polsce rzadki, chroniony. (Nowa Encyklopedia Powszechna PWN'1996)

Moraczewski, Jerzy zobacz fotografię/rysunek
SPELEO: Organizacje: Speleoklub Warszawski

Morawiaków, Korytarzyk zobacz fotografię/rysunek
CE.0: LOKALIZACJA: CE.0.0: powierzchniowa: C.0.0.0: górska: span class="red">Dziurawe, Czerwone Wierchy, Tatry Zachodnie, Tatry, Karpaty Zachodnie, Karpaty; CE.0.0.1: dolinna: Miętusia Dolina, Dol. Kościeliska, rz-i Kirowa Woda, Czarny Dunajec, Dunajec, Wisła; CE.0.1: administracyjna: Polska, woj. małopolskie, pow. tatrzański, gmina Kościelisko; CE.0.2: kataster: 1.Kowalski: Tatry46; 2:CBDG-PIG-PIB: T.D-11.01; 3.SLO:EA.0.3.3.8.0.5.7.2.1; CE.0.3: jaskinia: Miętusia; CE.0.4: par (...)więcej



Morts, Gouffre des
francuska forma nazwy j. Jama Mrtvih, znajdującej się w g. Kras (Słowenia).. (ESPol)

mosor
ostaniec w rejonach krasowych; nazwa pochodzi od gór Mosor w pobliżu Splitu (Dalmacja), por. Hum. Po niemiecku: Mosor (m) (Trimmel-Heimroth) Most – ? w Śnieżna Studnia (Wielka Turnia, Czerwone Wierchy , Tatry Zach. ),. (Kulbicki)

most naturalny
łuk skalny, niekiedy też jaskinia nakrywowa, często ostatnia utrzymująca się pozostałość uległego denudacji lub zawalonego korytarza jaskini. Po niemiecku: Naturbrücke (f) (Trimmel-Heimroth)

most naturalny
łuk skalny, niekiedy też jaskinia nakrywowa, często ostatnia utrzymująca się pozostałość uległego denudacji lub zawalonego korytarza jaskini. Po niemiecku: Naturbrücke (f) (Trimmel-Heimroth)

most skalny
zob. pod most naturalny. Po niemiecku: Felsbrucke (f) (Trimmel-Heimroth)

Mostek Piratów
studnia w sys.j. Ptasia Studnia w j. o tej samej nazwie (Kozi Grzbiet, Czerwone Wierchy, Tatry Zach. ), w początkowej części głównego ciągu. (Kulbicki)

Mosur (d.v. Przybyszewska), Danuta zobacz fotografię/rysunek
DANE OSOBOWE: ż. Wojciecha Przybyszewskiego; pseud. Mała.
SPELEO: Organizacje: Speleoklub Warszawski
(FOTO: archiwum Speleoklubu Warszawskiego: autor NN)


motoryczne metody eksploracji
zob. metody motoryczne. (ESPol)

motylek zobacz fotografię/rysunek
węzeł wykorzystywany do poręczowania w "V" ("Y"), trawersów lub jako węzeł amortyzujący . (TEKST na www.kktj.pl: Nowak) (FOTO na http://www.chockstone.org/TechTips/Butterfly.htm: autor NN)
Po angielsku: alpine butterfly


motywy geometryczne zobacz fotografię/rysunek
typ treści rysunku naskalnego stworzonego przez człowieka prehistorycznego. Najstarszy taki obiekt (sprzed 70.000 lat) znaleziony został w Blombosgrotte (Afryka Południowa). (TEKST: Jean-Yves Bigot; FOTO: http://perso.orange.fr/04as/hist/faitmarq.htm;/Frank Brunner)

Moulis zobacz fotografię/rysunek
wioska na północnych stokach Pierenejów Centralnych (w części zwanej Conserans) na południowy zachód od miasteczka Saint Giron (Francja). Znajduje się tutaj Laboratoire Souterraine Moulis, zajmujące się badaniem jaskiniowej fauny i hydrologii. (TEKST: ESPol; FOTO & RYS>: vppyr.free.fr/vpp_etp.php3?etp=11)

MPO
zacisk w J. Bańdzioch Kominiarski w J. Śnieżnej w j. o tej samej nazwie ( Mnich, Kominy Tylkowe, Tatry Zach. ),. (Kulbicki)

mroczkowate
(Vespertilionidae) rodzina ssaków z rzędu nietoperzy; ok. 319 gat. (w Polsce 19); niewielkie; w otworze małżowiny usznej wyrostek skórny zw. koziołkiem; owadożerne; zamieszkują wszystkie kontynenty poza strefą podbiegunową; w Polsce występują m.in. borowiec, gacek wielkouch, mopek, nocki, mroczki. (Nowa Encyklopedia Powszechna PWN'1996)

Mrtvih, Jama
a. (okolice Triestu, Słowenia): 28 października 1865, w j. Gouffre des Morts, w której inżynier Rin opierał swoje prace na materiałach wybuchowych giną młodzi robotnicy zatruci gazami powybuchowymi. (TEKST: za Minvielle 1967: Jean-Yves Bigot: http://perso.orange.fr/) b. j. w g. Kras (przed 1865 Jama v Griži, też w formie franc.: Gouffre du Mont Spaccato i Gouffre des Morts) o głęb. -242; j. eksplorowana w latach 1861-1865 pod kątem poszukiwań podziemnego przepływu rz. Reka. Wypade (...)więcej



Mrucząca Wanta zobacz fotografię/rysunek
CE.0: LOKALIZACJA: CE.0.0: powierzchniowa: C.0.0.0: górska: span class="red">Dziurawe, Czerwone Wierchy, Tatry Zachodnie, Tatry, Karpaty Zachodnie, Karpaty; CE.0.0.1: dolinna: Miętusia Dolina, Dol. Kościeliska, rz-i Kirowa Woda, Czarny Dunajec, Dunajec, Wisła; CE.0.1: administracyjna: Polska, woj. małopolskie, pow. tatrzański, gmina Kościelisko; CE.0.2: katastralna: 1. Kowalski: Tatry: 46; 2: CBDG-PIG-PIB: T.D-11.01; ESP-SLO: EA.0.3.3.8.0.5.7.2.1; CE.0.3: jaskinia: Miętusia; CE (...)więcej



Mucha, Waldemar
Organizacje: Sekcja grotołazów A.K.T. wrocław, Speleoklub "AWEN" Sosnowiec.
Wyprawy: TENNEN'1980'Polska. Odkrycia: Tatry Z. : J. Wysoka: Przekop Awenu (zdobycie): 03-06.03.1986. Partie Sosnowe (w tym Cmentarzysko): 03-06.03.1986.


Mucha, Zbigniew
Organizacje: Sekcja Taternictwa Jaskiniowego Klubu Wysokogórskiego w Krakowie.
Wyprawy: LEOGANGER'1979/2-


Muierii, Pestera zobacz fotografię/rysunek
a. (pol. = Jaskinia Wielkiej Matki) j. (prawdopodobnie turystyczna) na przedgórzu Munţii Paringului (Karpaty Południowe), nieopodal m. Baia-de-Fier (okręg Gorj, Rumunia). (ESPol) b. w latach 50-ych odkryto tu szkielet człowieka, który prawdopodobnie był krzyżówką Homo sapiens i neandertalczyka. Wówczas naukowcy rumuńscy nie potrafili jej sklasyfikować, dlatego szkielet w ogóle nie został uwzględniony w spisie szczątków prehistorycznych znalezionych w Rumunii. Dopiero w pierwszych l (...)więcej



Mularz, Jan
Organizacje: Sekcja Taternictwa Jaskiniowego Klubu Wysokogórskiego w Krakowie.
Wyprawy: LEOGANGER'1976


Mulisty, Zacisk
zacisk w J. Bańdzioch (Małołączniak, Czerwone Wierchy, Tatry Zach. ). (Kulbicki)

muł jaskiniowy
określenie R. Willnera (Kleine Höhlenkunde, Wien 1917, s. 45, 47) dla silnie nawilgoconych, szlamowatych glin jaskiniowych. Nieużywane. Po niemiecku: Höhlenschlamm (m) (Trimmel-Heimroth)

Mułowa, Dolina


Mułowy, Korytarz
korytarz w J. Zimnej (Organy, Czerwone Wierchy, Tatry Zach.). . (Kulbicki)


mumia zobacz fotografię/rysunek
a zwłoki w sposób naturalny lub w wyniku zabiegów konserwujących uchronione przed rozkładem (mumifikacja); w starożytnym Egipcie m. z maskami na twarzy, w okresie późniejszym z wizerunkiem zmarłego (portrety fatimskie), zaopatrzoną w amulety i odpowiednie teksty religijne, umieszczano w trumnie (zwykle drewnianej), dostosowanej do kształtu. (TEKST: Nowa Encyklopedia Powszechna PWN 1996) b. m.-e znajdowane były również w j-ch m.in w Ameryce Północnej (Mammoth Cave i okol.), Ameryce Poł (...)więcej



Mundus Subterraneus zobacz fotografię/rysunek
a. prawdopodobnie pierwsza wydrukowana praca w świecie nauki włączająca speleologię (1665) autorstwa Athanasiusa Kirchera (1602-1680). Tam wyliczył liczne organizmy występujące w jaskini, włączając w to mityczne zwierzęta takie jak smoki, chociaż żadne z wspomnianych nie miały wskazanych typowych cech dla zwierząt troglomorficznych, takich jak ślepota i odbarwienie. (TEKST: ESPol; FOTO: www.sil.si.edu/Exhibitions/Voyages/all-items.htm) b. Następujący opis z tego dzieła cytuje Benedykt (...)więcej



Murawski, Marek zobacz fotografię/rysunek
DANE OSOBOWE: ps. Matka.
SPELEO: Organizacje: Speleoklub Warszawski

Mursalica
Krasowy masyw górski w Rodopach w Bułgarii. Bliższa lokalizacja nie ustalona. (w Meander’2: Rysiecki)

Museum National dHistoire Naturelle zobacz fotografię/rysunek
w 1896 Armanda Vire (1869-1951) naukowiec francuski i badacz jaskiń stworzył przy M.N.H.N. pierwsze na świecie podziemne laboratorium, które działało w katakumbach Ogrodu Botanicznego w Paryżu aż do 1914. FOTO: (http://fr.wikipedia.org/wiki/Image:National_Museum_of_Natural_History.jpg)

Musioł, Jerzy
Organizacje: Katowicki Klub Speleologiczny
Wyprawy: HAGENGEBIRGE’1978'Katowice


Muskała, Zdzisław
Organizacje: Speleoklub "Bobry" Żagań.
Wyprawy: TENNEN’1979'Żagań/Bielsko, TENNEN’1980'Żagań .


Muszlowy, Korytarz
korytarz w J. Zimnej (Organy, Czerwone Wierchy, Tatry Zach. ). (Kulbicki)

Muszyńska, Ewa zobacz fotografię/rysunek
B.O: DANE OSOBOWE: B.0.0: urodzony: NN (NN); B.0.3: rodzina: siostra Wojciecha Muszyńskiego;
B.1. DANE SPELEO: B.1.0: organizacje: Sekcja Taternictwa Jaskiniowego PTTK Huty im. Bolesława Bieruta w Częstochowie (1967-1968), Sekcja Taternictwa Jaskiniowego PTTK VERITAS (od 08.01.1969, przez przekształcenie), Speleoklub PTTK Częstochowa; B.1.1: akcje/wyprawy: NN;
B.2: DANE POZASPELEO: NN.
B.3: ŻRÓDŁA: tekst & foto: Jubileuszowy Biuletyn Informacyjny SCC, 2006: Jerzy Zygmunt.


Muszyński, Marian
Organizacje: Speleoklub "Bobry" Żagań.
Wyprawy: TENNEN’1983'Żagań, TENNEN'1984'Żagań .


Muszyński, Wojciech zobacz fotografię/rysunek
B.O: DANE OSOBOWE: B.0.0: urodzony: NN (NN); B.0.3: rodzina: brat Ewy Muszyńskiej. B.1. DANE SPELEO: B.1.0: organizacje: Sekcja Taternictwa Jaskiniowego PTTK Huty im. Bolesława Bieruta w Częstochowie (1967-1968), Sekcja taternictwa Jaskiniowego PTTK VERITAS (od 08.01.1969, przez przekształcenie), Speleoklub PTTK Częstochowa; B.1.1: wyprawy kraj: TATRY’1969/1970’Częstochowa; zagranica: GÖLL’1973’Częstochowa; B.1.2: eksploracja: NN; B.2: DANE POZASPELEO: NN. (...)więcej



muton
Kopulasta, często nieco wydłużona (zgodnie z kierunkiem ruchu lodu) wyniosłość skalna ukształtowana przez egzarację poruszającego się nad nią lodowca. M. ma zaokrąglony i bardzo wygładzony (często zarazem porysowany) stok proksymalny oraz stromy i nierówny stok dystalny; rozmiary zwykle od kilku do kilkudziesięciu m. Syn. baraniec. (Jaroszewski)

MW-9, Salka zobacz fotografię/rysunek
CE.0: LOKALIZACJA: CE.0.0: powierzchniowa: C.0.0.0: górska: span class="red">Dziurawe, Czerwone Wierchy, Tatry Zachodnie, Tatry, Karpaty Zachodnie, Karpaty; CE.0.0.1: dolinna: Miętusia Dolina, Dol. Kościeliska, rz-i Kirowa Woda, Czarny Dunajec, Dunajec, Wisła; CE.0.1: administracyjna: Polska, woj. małopolskie, pow. tatrzański, gmina Kościelisko; CE.0.2: katastralna: 1. Kowalski: Tatry: 46; 2: CBDG-PIG-PIB: T.D-11.01; ESP-SLO: EA.0.3.3.8.0.5.7.2.1; CE.0.3: jaskinia: Miętusia; CE (...)więcej



Myotis
(gr. mys = mysz) nazwa klasyfikacyjna nocka, rodzaju nietoperza z rodziny mroczkowatych. (ESPol)

Myotis myotis
(gr. mys = mysz) nazwa klasyfikacyjna nocka dużego, gatunku nietoperza z rodzaju nocek z rodziny mroczkowatych. (ESPol)